
अहमदनगर जिल्हा!!!! अहमदनगर म्हणजे आमची सासुरवाडी. नुकतीच दिवाळी संपली होती पण कुठल्याही कारणास्तव सासुरवाडीत चकरा काही थांबत नव्हत्या. अहमदनगर जिल्ह्यातील निसर्गाबद्दल लिहावे तेवढे कमीच आहे. अहमदनगरचे नाव घेताच हुरूप येतो. येथील गगनभेदी डोंगररांगा, विख्यात असे राकट, कणखर किल्ले, थाटात उभा असलेला हरिश्चंद्रगडाचा कोकणकडा, महाराष्ट्रातील विख्यात त्रिकुट अलंग-मदन-कुलंग, महाराष्ट्रातील उंच शिखर कळसुबाई, वाल्मिकी ऋषींचा आश्रम असलेला आजोबा पर्वत, रुबाबदार भेदक जणु काही कातळात खोदुन काढली आहे अशी सांधण दरी आणि बरंच काही ,अशा सर्व प्रदेशाने नटलेला अहमदनगर जिल्हा. येथील किल्ल्यांचे एक वेगळेच रूप आहे. अश्या ह्या निसर्गाने नटलेल्या जिल्ह्यात आम्ही ट्रेकचा प्लॅन ठरवला.गेल्या आठवड्यातच साम्रदला चक्कर मारली होती, तेंव्हाच ठरवले येथे ट्रेक करायचाच. समीर, अमोल, स्वप्नील, सागर, जयेश, विशाल, प्रसाद, निखिल, yms आणि मी असे आम्ही १० जण या ट्रेकसाठी तयार झालो.
सर्वांच्या
ऑफिसच्या / कामाच्या वेळा संभाळुन दिवस ठरवला १५ नोव्हेंबर. १५
नोव्हेंबरला रात्री पुण्याहून ट्रेनने निघायचे ठरले. एक आठवडा आधीपासुन
माहिती जमवायला सुरुवात केली. ट्रेनच्या वेळापत्रक बघितले, कसे जायचे, शिधा कोणी कसा आणायचा, ट्रेक मध्ये लागणारे सामान या सर्व गोष्टींचे
नियोजन सुरु झाले. नुकतेच साम्रदला जाऊन आलो असल्याने तेथील कॉन्टॅक्ट पण सोबत होतेच.
साम्रद बाजुने रतनगड चढल्यास रतनगडाची फेरी पुर्ण होईल या उद्देशाने आम्ही
साम्रद गावातून रतनगडावर जायचा निर्णय घेतला. रतनगडावरून निघाल्यावर मुक्काम कुठे करायचा, जेवण कुठे बनवायचे, अंदाजे लागणारा वेळ या सगळ्या गोष्टी
लक्षात घेऊन आम्ही ट्रेकचे नियोजन केले. साम्रदला पोहोचायला पहिले ट्रेनने कल्याणला यावे लागते, कल्याणवरून कसारापर्येंत लोकलने प्रवास करावा आणि कसारा पासून पुढे private जीपने जावे लागते. सर्व गोष्टींचे नियोजन झाले, गरज असलेल्या गोष्टींची जमवाजमव झाली आणि
१५ नोव्हेंबरची संध्याकाळ उजाडली. सर्वांची पळापळ सुरु झाली आणि १५ नोव्हेंबरला ७.४५ वाजता सर्व
जण पुणे स्टेशनवर हजार झाले.
रतनगड ते हरिश्चंद्रगड या ट्रेकचे साधारण एकुण अंतर ३८-४० किमी आहे. या ट्रेकचा नेहमीच मार्ग म्हणजे रतनवाडी/साम्रद - रतनगड - कात्राबाई - कुमशेत - पाचनई - हरिश्चंद्रगड असा आहे. आमच्या नियोजनानुसार आम्ही पाचनई मार्गे न जाता वेगळ्या मार्गे (बैलघाटमार्गे) हरिश्चंद्रगड चढायचा असे ठरवले. या संपुर्ण ट्रेकमध्ये आपण चहुबाजुंनी नटलेल्या डोंगररांगेमधे असतो. या ट्रेकचे वैशिष्ट्य असे की प्रत्येक ठिकाणाहून तीच डोंगररांग वेगवेगळ्या दृष्टीकोनातुन आपण बघु शकतो. रतनवाडी मधुन चढताना मध्ये एक चौक लागतो. येथून सरळ जाणारी वाट गडावर घेऊन जाते तर डावीकडे जाणारी वाट आपल्याला कात्राबाईच्या खिंडीत घेऊन जाते. आमचा पचनईचा एक सवंगडी रतनगडाच्या गुहेत आम्हाला भेटणार होता जो पूर्ण ट्रेकभर आमच्या सोबर असणार होता. मी ऑफिसमधुन लवकरच निघाल्याने ७ वाजता स्टेशनवर पोहोचून ७.५० च्या गाडीचे कल्याणचे तिकीट काढले. सर्वजण ७.४५ वाजता स्टेशन वर पोहोचले आणि आम्ही कल्याणचा दिशेने रवाना झालो. गाडीत बसायला जागा नसल्याने ३.३० तास उभं राहून प्रवास करत ११ वाजता कल्याण मध्ये पोहोचते झालो. कल्याण ते कसारा पुढची लोकल १२ वाजताची होती, या लोकलने आम्ही कसाराला निघालो ट्रेनमधेच जेवणाचे डबे उघडले आणि जेवण करून घेतले. साधारण रात्री १.३० वाजता आम्ही कसारा स्टेशनवर पोहोचलो. येथे private जीपने आम्ही पहाटे ५ वाजता साम्रद गावी पोहोचलो. साम्रदमध्ये एका घरातच २ तास विश्रांती घेतली आणि ७ वाजता ऊठून दिनचर्या सुरु झाली.
अर्धवट
झोपेतुन उठून डोळे किलकिले करत उघडले, बाहेर सूर्याची सोनेरी किरणे सर्वत्र पसरलेली होती. हलकीशी थंडी मध्ये मध्ये बोचत होती. अहमदनगर जिल्ह्यातील थंडी म्हणजे अगदी बोचणारी थंडी. तरीही यावेळेस अजून त्यामानाने काहीच थंडी नव्हती. किलकिल्या डोळ्यांनीच बाहेर आलो आणि समोरच अलंग-मदन-कुलंग त्रिकुट आणि बाजुस असलेले कळसुबाई शिखर सुर्याच्या सोनेरी किरणांमध्ये न्हात होते. असे वाटत होते जाऊन काही या शिखरांवर कोणी
सोनेरी मुकुट चढवले आहे. साम्रद मध्ये पोहोचायला थोडासा उशीर झाल्याकारणाने आणि किमान २ तासांची विश्रांती
आवश्यक असल्याने आम्ही ७ वाजता आवरायला
सुरुवात केली, ८ वाजता नाश्ता
आणि चहा घेतला (आजकाल येथे चहा नाश्ता अगदी सहज उपलब्ध आहे) आणि ९ वाजता रतनगडाच्या
दिशेने निघालो. आज बऱ्याच दिवसांनी
range ट्रेकला निघालेलो. थोड्याश्या थंडीमुळे वातावरणात प्रसन्नता होती पण एकीकडे हळू
हळू रविराज तप्त होऊ लागले होते. शेतातून थोडा पुढे चालत जात रतनगडाची खडी चढाई चढण्यास आम्ही
सुरुवात केली. अलंग-मदन-कुलंग त्रिकुट आणि कळसुबाई आमच्या पाठीशी सतत उभे होते. आम्ही जसजसे वर चढत होतो
तसतसे ते नजरेसमोर दिसत
होते. रतनगडाचा खुटा समोर उभा होता. साधारण एक तासाभरात आम्ही
खुट्यापर्येंत येऊन पोहोचलो. आता सकाळचे १० वाजले होते.
साम्रद
गावात फोनला नेटवर्क नसते, त्यामुळे इथे एकदम सुख मिळते. आधुनिक उपकरणातून मुक्तता. आमचा सवंगडी बिचारा रतनगडाच्या गुहेत पहाटे येऊन थांबलेला. जसे आम्ही खुंट्याला वळसा घालायला लागलो आणि तेवढ्यात फोन आला, समजले आमचा मित्र परत उलट्या वाटेने निघणार आहे. हे कळताच मी
आणि माझा मित्र पटापट चढत रेलिंगपाशी पोहोचलो. येथे असलेल्या गुडघ्याएवढ्या पायऱ्यांवर जीव काढत त्रिंबक दरवाज्यापाशी दाखल झालो. पुढे आम्ही पटापट चढत १०.३० वाजता
गडावर हजार झालो. निव्वळ अर्ध्या तासात आम्ही खुट्यापासून रातांगडावरील नेढ्यापर्येंत पोहोचलो आणि येथुनच आमच्या मित्राला आवाज दिला. तो बिचारा काही
न खाता पिता निघालेला, आमचा आवाज ऐकून चौकात थांबला. आम्ही आमच्या मागे असलेल्या साथीदारांना फोन करून पटापट शिडी मार्गे खाली उतरत चौकापाशी हजार झालो. तिथे पोहोचताच त्याने आम्हाला मिठीच मारली. रतनगडाच्या पायथ्याशी कात्राबाईच्या मार्गावर असलेल्या कुंडामध्ये आम्ही पाणी प्यायलो. आम्ही रतनगड एकदा बघितला असल्या कारणाने वरून दिसणाऱ्या विहंगमय दृष्यापेक्षा आमच्या मित्राला गाठणे आम्हाला गरजेचे होते. बाकीचे साथीदार येईपर्येंत आम्ही जवळ एका झाडाच्या विसाव्यात जेवायला
बसलो. येथे गार्ड झाडीत बसुन सोबत आणलेला ठेचा आणि भाकरी खायची मजाच वेगळी. सर्व जण चौकात येईपर्येंत
आम्ही तिथेच सोबत आणलेले कॅरीमॅट उघडुन अर्धा तास विश्रांती घेतली.
सर्व
जण येईपर्येंत दुपारचे १२.३० वाजले.
सर्वानी जेवण करायला सुरुवात केली आणि १.३० वाजता
जेवण उरकले. आजपर्येंत केलेल्या ट्रेक मध्ये yms आणि मला पहिल्यांदा दुपारी एक तास झोपायची
संधी मिळाली. अगदी हाडाचे पुणेकर असल्याचा फीलिंग आम्हा दोघांनाही आले, ट्रेकमध्ये एक तास वामकुक्षी
आणि ती सुद्धा भाकर
आणि ठेचा खाल्ल्यावर मग अजुन काय
पाहिजे. १.३० वाजता
सर्वांची जेवणं उरकली आणि आम्ही कात्राबाईच्या दिशेने रवाना झालो. आमच्या मंडळींना वेग लागला कारण सर्वानी रतनगडावर मनसोक्त आनंद लुटला पण चालायचा बाबतीत
सगळे एक से एक.
१.३० वाजता रतनगड
- कात्राबाईचे जंगल पालथे घालत आम्ही पुढे निघालो. नुकत्याच झालेल्या पावसामुळे झाडी खुप वाढली होती, सूर्यकिरणे आतपर्येंत सहज पोहोचू शकत नव्हती. मातीने, झाडांच्या मुळांनी अजूनही पाणी धरून ठेवल्याने अजूनही ओलावा तसाच होता जणू काही नुकताच पाऊस पडून गेला आहे. मातीचा आणि कारवीच्या सुगंध मन मोहुन टाकत
होता. बऱ्याच उंचीवर असल्याने शेजारी असलेली खोल दरी आमच्या डाव्या हातालाच होती. उजव्या हाताला असलेल्या डोंगरकड्यांमध्ये पाणी झिरपुन दगड वेगळे झालेले होते, कड्यांना एक वेगळाच आकार
आला होता. मध्ये लागणारे ओढे आणि तिथून दिसणारे दरीचे, समोरच्या डोंगरांचे दृश्य मनाला आनंद देत होते. प्रत्येक क्षणी, प्रत्येक पावलागणिक निसर्ग आम्हाला वेगळे रूप दाखवत होता. वेगवेगळ्या पक्षांचे आवाज मधेच येत होते, मधूनच एक साप सर्रकन
समोरून निघुन गेला. जंगल एवढे गर्द होते की एकट्या माणसाने
येथे येण्याचे काम नाही. थोडे अंतर कापल्यावर आम्ही कात्राबाईच्या खिंडीची चढाई सुरु केली. जंगलातील प्रत्येक क्षणाचा आम्ही आनंद लुटत होतो. सगळीकडे शांतता, सर्व जण एकदम शांत...
आवाज होता तो फक्त जंगलाचा,
येथील जीवनाचा.
खिंडीच्या
मुखाशी आम्ही जस जसे पोचत होतो तास तसे हळू हळू वारे लागायला सुरुवात झाली. कात्राबाईच्या
खिंडीत आम्ही साधारण ४ वाजता पोहोचलो. येथुन दिसणारे विहंगमय दृश्य मन मोहून टाकणारे
होते. आम्ही डावीकडील टेकडीवर थोडंस वर चढलो. चारही बाजुस आपल्या ओळखीचे मंडळी होते.
येथे पोहोचताच सर्व शीण उतरला. आम्ही बॅगा टाकल्या आम्ही कॅमेरे काढले. मागील बाजुस
अलंग-मदन-कुलंग त्रिकुट सतत पाठीशी होते, थोडंस उजवीकडे कळसुबाई शिखर उभे दिसते. टेकडीच्या
डाव्या बाजुस गवळदेव डोंगर, त्याचा मागच्या बाजुला घनचक्कर आणि मुडा उभे दिसतात. कुमशेतच्या
बाजुस तोंड करून उभे राहिल्यास डावीकडुन हरिश्चंद्रगडाचा बालेकिल्ला, खाली छोटासा कलाडगड,
तारामती पीक, खालील बाजूस वाकडी पीक, कुमशेटचा कोंबडा असा संपूर्ण नजर दिसतो. थोडा
वेळ इथे घालवून आम्ही परत खिंडीत आलो. खिंडीतून उजव्या बाजूस असलेल्या कात्राबाई डोंगराच्या
वाटेवर असलेल्या एका झाडाच्या खाली कात्राबाई देवीची मूर्ती आहे. हि मूर्ती बघितली
आणि ४.३० वाजता आम्ही कुमशेतच्या दिशेने खिंडीच्या दुसऱ्या बाजूस उतरायला सुरुवात केली.
मध्ये पाण्याचे झरे आहेत त्यातील एका झऱ्यावर आम्ही पाणी प्यायलो आणि पुढच्याच वाटचाल
सुरु केली. ५.१५ वाजता आम्ही कुमशेतच्या अलीकडे असलेल्या पठारावर पोहोचलो. आमच्या चहुबाजुंनी
डोंगररांगा पसरलेल्या होत्या.
या
पठारावर आम्ही जरा वेळ बसलो. काही जणांना नदीत पोहायला जायचे होते तर काही जणांना सुर्यास्त
बघायचा होता. मी, निखिल आणि yms सूर्यास्त बघायला निघालो. कुमशेत गावाला लागूनच एक
छोटासा टेकाड आहे, येथुन सर्व नजर सुरेख दिसतो. आम्ही जसजसे कुमशेत च्या दिशेने जात
होतो तसतसा रविराज अस्ताला जात होता. आता तो
थोडा हलका केशरी होऊ लागला होता पण आम्हाला सुर्यास्त गाठायचाच होता. आमच्या जवळील
पाणी संपलेले, बॅग तशीच पाठीवर होती, सायंकाळचे ६ वाजलेले. आम्ही तशेच बॅग न काढता
एका दमात घराच्या मागील बाजूस असलेल्या बसक्या टेकाडावर चढलो. वर पोहोचताच बॅग काढली,
timelapse एकीकडे सुरु केला. उजव्या बाजुस आज पर्वत, मागच्या बाजुस हरिश्चंद्रगडाचे
दृश्य तर डावीकडे कुमशेतचा कोंबडा आणि एकीकडे अस्ताला जाणारे रविराज. असे वाटत होते
जाऊन काही तिथेच खुर्ची घेऊन बसावे आणि सर्व नजारा चित्राच्या रूपात कागदावर उतरवावा.
आम्ही सूर्याकडे, त्याचा मावळत्या तेजाकडे एकतातक बघत बसलेलो. हळू हळू तो केशरी झाला,
मग तो संपूर्ण लाल झाला आणि थोड्याच वेळात तो नाहीसा झाला. उगवत्या आणि मावळत्या सूर्याकडे
एकटक बघत राहिल्यावर डोळ्यांची दृष्टी वाढते आणि सगळे त्रास नाहीसे होतात, अगदी चष्मा
असेल तरी तो कालांतराने उतरतो. तहान-भुक विसरून रविराज अस्ताला गेले तरी आम्ही एकटक
बघत बसलेलो. थोड्याच वेळात आम्ही खाली उतरलो आणि घरापाशी दाखल झालो. येथे आम्ही आमच्यासाठी
जेवण बनवले, घरातील ताईंनी आमच्यासाठी १० भाकऱ्या करून दिल्या. रात्री जोरदार भुक लागल्यावर
भाजी-भाकरी, भात यावर ताव मारला आणि १० वाजता झोपी गेलो. पाणी, आवश्यक झोप आणि वेळेवर
खाणे हे ट्रेक मध्ये सर्वात महत्वाचे असते. कारण ६-७ तास चालण्यासाठी energy खुप महत्वाची
असते आणि या तिन्ही गोष्टी वेळेत असतील तर दुसऱ्या दिवशी पण ऊर्जा टिकुन राहते.
टीप :- ट्रेकमध्ये आपल्याला सगळ्यात महत्वाचे असते ते पाणी आणि गावातील लोकांनी
दिलेले प्रेम. त्यामुळे मिळालेल्या पाण्याचा योग्य तो वापर करा आणि गावातील लोकांनी
केलेल्या प्रेमाचा आदर करा. भलेही तुमचे ४ पैसे जात असतील तर जाऊद्यात पण माणसं कमावणं,
टिकवणं आणि माणुसकी जपणं हे जास्त महत्वाचं. आदराची, आपुलकीची आणि माणुसकीची
भावना नेहमी मनात जपा.
- साकेत घाणेकर
संपर्क : (saketghanekar7191@gmail.com)




